معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
دوران نوجوانی یکی از مهم ترین و حساس ترین مراحل رشد انسان است که با تغییرات گسترده جسمی، روانی و عاطفی همراه می شود. در این دوره، نوجوان در مسیر شکل گیری هویت فردی و کسب استقلال قرار دارد و ممکن است در مواجهه با خواسته ها، محدودیت ها و فشارهای محیطی، رفتارهای متفاوتی از خود نشان دهد. یکی از چالش های رفتاری در این دوران، پرخاشگری و زودرنجی است؛ مسئله ای که در صورت بی توجهی می تواند بر روابط خانوادگی، تعاملات اجتماعی و عملکرد تحصیلی نوجوان تأثیر منفی بگذارد.

دوران نوجوانی یکی از مهم ترین و حساس ترین مراحل رشد انسان است که با تغییرات گسترده جسمی، روانی و عاطفی همراه می شود. در این دوره، نوجوان در مسیر شکل گیری هویت فردی و کسب استقلال قرار دارد و ممکن است در مواجهه با خواسته ها، محدودیت ها و فشارهای محیطی، رفتارهای متفاوتی از خود نشان دهد. یکی از چالش های رفتاری در این دوران، پرخاشگری و زودرنجی است؛ مسئله ای که در صورت بی توجهی می تواند بر روابط خانوادگی، تعاملات اجتماعی و عملکرد تحصیلی نوجوان تأثیر منفی بگذارد.
پرخاشگری در نوجوانان پدیده ای چندبعدی است که عوامل مختلفی از جمله شرایط روحی و روانی، شیوه تربیتی والدین، فضای خانوادگی، روابط با دوستان و تأثیر شبکه های اجتماعی در شکل گیری آن نقش دارند. شناخت ریشه های این رفتار و آگاهی از شیوه های صحیح برخورد با آن، می تواند به والدین و مربیان کمک کند تا به جای برخوردهای تنبیهی و تقابلی، زمینه گفت وگو، درک متقابل و مدیریت هیجانات را فراهم کنند و پرخاشگری زیاد نوجوان نشان می دهد که والدین باید بازنگری در رفتار خویش داشته باشند.
در همین راستا، خبرگزاری ایکنا در گفت وگو با یک روان شناس بالینی و همچنین تعدادی از والدین نوجوانان، به بررسی علل بروز پرخاشگری در دوران نوجوانی، نقش خانواده و فضای مجازی در تشدید یا کاهش این رفتار و راهکارهای مؤثر برای مدیریت خشم و بهبود روابط میان والدین و فرزندان پرداخته است.
منیره نظرپور بانویی که نوجوان پسر 16 ساله دارد، در گفتگو با ایکنا در خصوص ویژگی های اخلاقی پسر نوجوانش گفت: پسر من در حالت عادی پسر مهربان و باهوشی است، اما گاهی زود عصبانی می شود و وقتی چیزی مطابق میلش نباشد، واکنش تندی نشان می دهد. بیشتر زمانی که از او می خواهم تلفن همراهش را کنار بگذارد یا به درس هایش رسیدگی کند، عصبانی می شود. گاهی صدایش را بالا می برد و با ما بحث می کند.
وی در خصوص اینکه آیا رفتار اعضای خانواده بر عصبانیت فرزند نوجوانش تأثیر دارد، افزود: گاهی وقتی خودمان خسته یا عصبی هستیم، با لحن تندی با او صحبت می کنیم. این موضوع باعث می شود او هم واکنش تندی نشان دهد. در ابتدا سعی می کنم او را آرام کنم، اما گاهی خودم هم عصبانی می شوم و با او بحث می کنم. البته متوجه شده ام که بحث کردن در زمان عصبانیت نتیجه خوبی ندارد.
در ادامه اعظم روحی مادر دختر نوجوان 15 ساله در گفتگو با ایکنا گفت: من 42 سال دارم و خانه دار هستم. دو فرزند دارم؛ یک پسر 20 ساله و یک دختر 15 ساله. دخترم در دوره نوجوانی قرار دارد و در این چند سال تغییرات رفتاری زیادی در او مشاهده کرده ام. دخترم گاهی با صدای بلند صحبت می کند، زود عصبانی می شود و وقتی چیزی مطابق میلش نباشد، واکنش تندی نشان می دهد.
وی بیان کرد: دخترم بیشتر زمانی عصبانی می شود که از او می خواهم گوشی را کنار بگذارد، درس بخواند یا در انجام کارهای خانه کمک کند. همچنین وقتی احساس می کند به او اعتماد نداریم یا بیش از حد محدودش می کنیم، عصبانی می شود. وقتی مدت زیادی با گوشی کار می کند، اگر از او بخواهم گوشی را کنار بگذارد ناراحت می شود. گاهی هم بعد از دیدن بعضی مطالب یا صحبت با دوستانش، رفتار و خلق وخویش تغییر می کند.
در ادامه فاطمه کریمی، مادر یک پسر نوجوان 17 ساله، در گفت وگو با ایکنا درباره تغییرات رفتاری فرزندش گفت: پسرم از کودکی آرام و کم حاشیه بود، اما در یکی دو سال اخیر متوجه شده ام که زودتر از گذشته عصبانی می شود و در مواجهه با کوچک ترین مخالفتی، واکنش نشان می دهد. گاهی هنگام بازی های اینترنتی چنان تحت تأثیر اتفاقات بازی قرار می گیرد که حتی بعد از خاموش کردن گوشی هم عصبانیتش ادامه دارد.
وی افزود: چندین بار پیش آمده که هنگام باخت در بازی یا اختلاف با دوستانش در فضای مجازی، با ناراحتی و عصبانیت با اعضای خانواده صحبت کرده است. احساس می کنم بخشی از این رفتارها به محتوایی که در فضای مجازی می بیند و نوع ارتباطاتی که در بازی های آنلاین دارد، مربوط می شود. البته تلاش می کنیم با او صحبت کنیم و درباره تأثیر این رفتارها توضیح دهیم، اما گاهی پذیرفتن تذکر برایش دشوار است.
این مادر نوجوان با اشاره به شیوه برخورد والدین با عصبانیت فرزندان بیان کرد: به نظرم در چنین شرایطی والدین نباید صرفاً با دعوا و محروم کردن نوجوان از تلفن همراه با او برخورد کنند. باید ابتدا دلیل عصبانیتش را بشناسند و فرصت صحبت کردن به او بدهند. البته این به معنای نادیده گرفتن رفتارهای نادرست نیست، بلکه باید در کنار صمیمیت، حد و مرزهای مشخصی نیز در خانواده وجود داشته باشد.
احمد ترابی روانشناس بالینی در گفتگو با خبرنگار ایکنا گفت: نوجوانی یکی از حساس ترین دوره های زندگی انسان است؛ دوره ای که فرد با تغییرات جسمی، روانی و عاطفی زیادی روبه رو می شود. در این دوران، نوجوان به دنبال استقلال، هویت یابی و پذیرفته شدن از سوی دیگران است. گاهی ناتوانی در بیان احساسات یا کنار آمدن با فشارهای مختلف باعث بروز رفتارهای پرخاشگرانه می شود.
وی گفت: پرخاشگری همیشه به معنای دعوا و درگیری فیزیکی نیست؛ بلکه می تواند به شکل داد زدن، توهین، تمسخر، لجبازی، تهدید یا رفتارهای خصمانه ظاهر شود.
روانشناس بالینی در خصوص علل پرخاشگری در نوجوانان افزود: پرخاشگری نوجوانان معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه عوامل مختلفی در شکل گیری آن نقش دارند که یکی عوامل جسمی و روانی است. تغییرات هورمونی، نوسانات خلقی و حساسیت عاطفی در دوران بلوغ ممکن است کنترل احساسات را برای نوجوان دشوار کند. همچنین اضطراب، افسردگی، احساس تنهایی و اعتمادبه نفس پایین می توانند زمینه ساز پرخاشگری باشند.
وی، عوامل خانوادگی را یکی دیگر از علل پرخاشگری نوجوانان دانست و تصریح کرد: خانواده یکی از مهم ترین عامل تأثیرگذار بر رفتار نوجوان است. محیطی که در آن دعوا، تحقیر، تنبیه بدنی یا بی توجهی عاطفی وجود دارد، می تواند احتمال رفتارهای پرخاشگرانه را افزایش دهد.
ترابی ادامه داد: سخت گیری بیش از حد و کنترل دائمی ممکن است در نوجوان احساس خشم و مقاومت ایجاد کند. از طرف دیگر، آزادی بدون قانون و نبود نظارت کافی نیز می تواند باعث شود نوجوان در کنترل رفتارهای خود با مشکل روبه رو شود.
وی در خصوص تاثیر عوامل اجتماعی و دوستان بر پرخاشگری نوجوانان افزود: دوستان و گروه همسالان تأثیر زیادی بر رفتار نوجوان دارند. گاهی نوجوان برای پذیرفته شدن در یک گروه، رفتارهایی را انجام می دهد که در حالت عادی مورد تأیید او نیست؛ مانند مسخره کردن دیگران، درگیری یا استفاده از الفاظ نامناسب.
این روانشناس در خصوص نقش والدین در کاهش پرخاشگری عنوان کرد: والدین نقش مهمی در شکل گیری رفتار و شخصیت نوجوان دارند. برخورد درست آن ها می تواند به نوجوان کمک کند تا احساسات خود را بهتر بشناسد و کنترل کند.
وی بیان کرد: یکی از راه ها گفت وگوی صمیمانه است. والدین باید بدون قضاوت به صحبت های نوجوان گوش دهند تا او بتواند مشکلات و ناراحتی هایش را بیان کند. پرهیز از خشونت از دیگر راه هاست بنابراین تنبیه بدنی، تهدید و تحقیر معمولاً خشم نوجوان را بیشتر می کند و الگوی نامناسبی از حل اختلاف به او نشان می دهد.
ترابی ادامه داد: تعیین قوانین منطقی از دیگر راه هاست. نوجوان به آزادی و استقلال نیاز دارد، اما این آزادی باید همراه با مسئولیت و حدومرز مشخص باشد. از دیگر راه ها الگوبودن والدین است. وقتی والدین هنگام عصبانیت با آرامش صحبت می کنند، نوجوان نیز به تدریج این شیوه را یاد می گیرد. توجه عاطفی نیز از دیگر راه هاست. محبت، احترام و حمایت والدین باعث می شود نوجوان احساس امنیت و ارزشمندی بیشتری داشته باشد.
وی در خصوص تأثیر فضای مجازی و شبکه های اجتماعی بر پرخاشگری نوجوانان افزود: فضای مجازی بخش مهمی از زندگی نوجوانان شده است و می تواند هم تأثیر مثبت داشته باشد و هم زمینه ساز مشکلات رفتاری شود.
این روانشناس بیان کرد: تماشای مداوم محتوای خشونت آمیز ممکن است حساسیت نوجوان را نسبت به خشونت کاهش دهد. همچنین مقایسه خود با دیگران در شبکه های اجتماعی، دریافت خشم، اضطراب و ناکامی را افزایش دهد. برای مثال، نوجوانی که در فضای مجازی مورد تمسخر قرار می گیرد، ممکن است ناراحتی و خشم خود را در محیط خانه یا مدرسه بروز دهد.
وی بیان کرد: البته نباید تمام مشکلات رفتاری نوجوانان را به فضای مجازی نسبت داد. نوع استفاده، مدت زمان حضور، محتوای دنبال شده و شرایط روحی نوجوان اهمیت زیادی دارند. بنابراین والدین بهتر است به جای ممنوعیت های شدید، درباره استفاده درست از اینترنت با فرزندان خود گفت وگو کنند و سواد رسانه ای آن ها را افزایش دهند.
ترابی در خصوص اینکه آیا پرخاشگری همیشه نشانه رفتار منفی است، افزود: هر رفتار تند یا اعتراضی را نمی توان صرفاً نشانه بدرفتاری دانست. گاهی نوجوان از این طریق تلاش می کند ناراحتی، ترس، احساس بی عدالتی یا نیاز خود به استقلال را بیان کند. برای مثال، نوجوانی که احساس می کند والدین به حرف هایش توجه نمی کنند، ممکن است با عصبانیت اعتراض کند. در چنین شرایطی، بهتر است علاوه بر توجه به رفتار او، علت ناراحتی اش نیز بررسی شود.
البته درک احساسات نوجوان به معنای پذیرفتن توهین، تهدید یا خشونت نیست. نوجوان باید یاد بگیرد خواسته های خود را بدون آسیب زدن به دیگران بیان کند.
وی با بیان اینکه برای کاهش رفتارهای پرخاشگرانه در نوجوانان، والدین و مربیان می توانند از راهکارهایی استفاده کنند، تصریح کرد: آموزش شناخت و بیان احساسات یکی از این راهکارهاست. نوجوان باید یاد بگیرد به جای داد زدن یا پرخاشگری، احساسات خود را با کلمات بیان کند. برای مثال، به جای گفتن «از همه متنفرم»، بگوید «از اتفاقی که افتاده ناراحتم».
این روانشناس بیان کرد: از دیگر راهکارها می توان ره تشویق به فعالیت های ورزشی و هنری اشاره کرد. ورزش و فعالیت های مورد علاقه می توانند به تخلیه سالم هیجان ها کمک کنند. ایجاد فضای آرام و صمیمی در خانواده از دیگر راهکارهاست. اعضای خانواده باید بتوانند بدون ترس از سرزنش درباره مشکلاتشان صحبت کنند.
وی گفت: یکی دیگر از راهکارها آموزش مهارت کنترل خشم است. نوجوان باید روش هایی برای آرام کردن خود یاد بگیرد. پرهیز از سرزنش و مقایسه از دیگر راهکارهاست. مقایسه نوجوان با خواهر، برادر یا دوستانش می تواند احساس ناکافی بودن و خشم ایجاد کند. بهتر است والدین به جای مقایسه، پیشرفت های فردی او را تشویق کنند.
ترابی عنوان کرد: نظارت منطقی بر دوستان و فعالیت های مجازی از دیگر راهکارهاست. والدین باید با دوستان و فعالیت های اینترنتی نوجوان آشنا باشند، بدون اینکه حریم خصوصی او را نادیده بگیرند. تقویت اعتمادبه نفس و احساس ارزشمندی یکی دیگر از راهکارهاست. سپردن مسئولیت های متناسب با سن نوجوان و تشویق توانایی های او باعث افزایش اعتمادبه نفس می شود.
وی گفت: یکی دیگر از راهکارها اختصاص زمان کافی برای گفت وگو است. والدین بهتر است هنگام صحبت با نوجوان، با دقت به حرف های او گوش دهند و سریع قضاوت نکنند. آموزش احترام به حقوق دیگران یکی دیگر از راهکارهاست.
ابن روانشناس اضافه کرد: نوجوان باید یاد بگیرد که مخالفت کردن حق اوست، اما توهین و آسیب زدن به دیگران قابل قبول نیست. یک راهکار دیگر کمک به مدیریت استرس و فشارهای تحصیلی است. فشار امتحانات، انتظارات زیاد و نگرانی درباره آینده ممکن است باعث تحریک پذیری نوجوان شوند.
این روانشناس در خصوص اینکه چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت، افزود: اگر پرخاشگری نوجوان شدید، مداوم یا خارج از کنترل باشد و به روابط خانوادگی، تحصیل یا ارتباط با دوستان آسیب بزند، بهتر است از روان شناس یا مشاور کمک گرفته شود. همچنین رفتارهایی مانند تهدید جدی دیگران، خشونت فیزیکی مکرر، آسیب زدن به خود یا دیگران و ناتوانی در کنترل خشم نیازمند توجه تخصصی هستند.
آنچه از دیدگاه کارشناسان و تجربه والدین برمی آید، این است که پرخاشگری نوجوانان را نباید صرفاً به عنوان یک رفتار ناپسند یا نشانه بی احترامی تلقی کرد، بلکه لازم است این رفتار به عنوان نشانه ای از احساسات، نیازها و چالش های درونی نوجوان مورد توجه قرار گیرد. در این میان، خانواده نخستین و مهم ترین بستر برای آموزش مهارت های ارتباطی، کنترل خشم و مدیریت هیجانات است.
بی تردید، برخوردهای همراه با تحقیر، سرزنش و محدودیت های غیرمنطقی نه تنها به کاهش پرخاشگری کمک نمی کند، بلکه ممکن است فاصله عاطفی میان والدین و فرزندان را افزایش دهد. در مقابل، شنیدن بدون قضاوت، احترام به استقلال نوجوان، تعیین حدومرزهای منطقی و ایجاد فضایی سرشار از محبت و اعتماد می تواند در عبور سالم از این دوره تأثیرگذار باشد.
از این رو، شناخت دنیای نوجوانان و توجه به نیازهای عاطفی و روانی آنان، ضرورتی است که نباید در هیاهوی دغدغه های روزمره خانواده ها به فراموشی سپرده شود؛ چراکه گاهی پشت یک رفتار پرخاشگرانه، نوجوانی قرار دارد که بیش از هر چیز به شنیده شدن، درک شدن و حمایت نیاز دارد.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}